George Orwell, Savaş Günlükleri- Günlükler:1

George Orwell, Savaş Günlükleri- Günlükler:1, çev. Levent Konca, İstanbul: Sel Yayıncılık, Ekim 2017, 175 sayfa.

Orwell, İngiltere'de yaşarken savaşın etkisini gösterebilmek için 1940-1942 yıllarında günlük tutmuştur. Halkın duyarsızlığı, ordunun durumu, gazetelerdeki ve radyolardaki haberler, yiyecek-içecek sıkıntısı ve dünya hakkındaki görüşlerini yazmıştır.

Orwell'ın eşi Eileen başta Londra'daki Savaş Bakanlığı'nın Sansür Bölümü'nde çalışıyordu; fakat daha sonra 1942 yılında Gıda Bakanlığı'nda çalışmaya başlamıştır. "Eileen diyor ki, çalıştığı Sansür Dairesi'ndeki insanlar bütün 'kızıl' gazeteleri bir sayıyor ve Tribune'ü Daily Worker ile tam olarak aynı kefeye koyuyormuş." (syf 8) Böylelikle Orwell, eşi yardımıyla ilk bilgilere ulaşabiliyor. Buradan Orwell kendisini sadece solcu olarak komünist olarak görmediğini anlarız.

"Alışılageldik pazar kalabalıkları bir o yana bir bu yana sürüklenip duruyor; bebek arabaları, bisiklet kulüpleri, köpeklerini eğiten insanlar, köşe başlarında takılan delikanlılar; hiçbirinin yüzünde ya da kulağınıza çalınan hiçbir şeyde, bu insanların -bugün bütün pazar gazeteleri öyle söylese de- birkaç hafta içinde işgal edilebileceklerini kavradıklarına dair bir belirti yok. Çocukların Londra'dan tahliye edilmesi yönündeki tekrarlanan çağrılara verilen tepki çok zayıf oldu." (syf 13) İnsanlar onları direkt olarak etkilemediği sürece savaşa karşı duyarlı değiller. Dün gece dokuz haberlerini dinlemek için bir pub'a gittim ve oraya birkaç dakika geç vardığımdan, işletmeci kadına haberlerde ne olduğunu sordum. 'Ah, haberleri hiç açmıyoruz. Kimse dinlemiyor biliyor musunuz? Üstelik öteki barda piyano çalıyor, sırf haberler için çalmayı kesmezler.'"(syf 91) Bu durum sadece Londra bombalandığı zaman değişiyor; fakat bombanın atılmasından birkaç saat sonrasına kadar geçerliliğini koruyor.

Orwell ve arkadaşı 2.Dünya Savaşı sırasında Hitler'e yeterince karşı çıkılmadığını düşünüyor, genel olarak duyarsızlaşmadan şikayetçiler. D. "Yahudilerin Hitler yanlısı haline gelmiş olduğunu ya da buna hazırlandıklarını söylüyor. (...) Yahudilerin daima kendilerine tekmeyi basana hayranlık duyduklarını söylüyor." (syf 65)

Orwell hayatı boyunca sansür uygulamasından çok çekmiştir. "Arkasında az çok net bir propaganda çizgisi bulunan bir dizi konuşma planladığınızda, önce devam etmeniz söyleniyor, sonra şunun ya da bunun 'düşüncesizce' veya 'erken' olduğu gerekçesiyle durduruluyorsunuz, ardından yeniden devam etmeniz söyleniyor, sonra her şeyi yumuşatmanızı, bir yerlerde kalmış doğrudan ifadeleri çıkarmanızı ve diziyi başlangıçtaki anlamı ortadan kaldıracak biçimde 'modifiye' etmenizi talep ediyorlar; nihayet son anda her şey yukarılarda bir yerlerden gelen gizemli bir emirle aniden iptal ediliyor ve hiç ilginizi çekmeyen arkasında kesinlikle net bir fikir olmayan başka bir dizi doğaçlamanız isteniyor. Kulağa fazla zekice geldiğinden son anda iptal edilen konuşmalar yüzünden, sürekli katıksız bir saçmalık yayınlıyorsunuz." (syf 148)